|
TAGUCHİ METODOLOJİSİ Taguchi Metodolojisi; kalite biliminde, deney tasarımı ve istatistiksel kalite kontrol kavramlarına "kayıp fonksiyonu" kavramını ekleyen Dr. Genichi Taguchi tarafından geliştirilmiştir (Besterfield ve diğerleri,1999, s.373). Kayıp fonksiyonu; maliyet, hedef ve değişkenliği tek bir ölçümde toplayan bir kavramdır ve kaliteyi ölçer(Besterfield ve diğerleri,1999,s.373; Terninko,1997,s.108). Bu fonksiyon; ürünün hedef değrden sapması nedeniyle kullanıcıda oluşan memnuniyetsizliği ölçen finansal bir ölçümdür (Terninko,1997,s.108). Ürünün gösterdiği performans değişkenlik kalitenin birer ölçüsüdürler. Dolayısıyla kontrol edilemeyen değişkenlik kaynaklarına karşı duyarsız bir ürün ya da imalat sürecinin seçilmesi kaliteyi artırır (Taguchi,1995,s.27). Taguchi kontrol edilemeyen bu değişkenlikleri "gürültü faktörleri" olarak adlandırır. Taguchi kavramının uygulanması değişkenliğin ve KFG deki teknik kıyaslamanın da değerlendirilmesini gerektirir. Geleneksel olarak kalite Şekil 1.de görüldüğü gibi basamaklı bir fonksiyon olarak algılanır. Bir ürün "iyi" ya da "kötü" dür. Bu görüş bir ürünün alt ve üst spesifikasyon limit-leri arasında eşit derecede iyi olduğunu varsayar. Sol taraftaki düşey eksen müşterinin ürünün performansından dolayı duyduğu memnuniyetsizliği, A ve B eğrileri de belli bir dönemde iki tasarımın gösterdikleri performansların frekanslarını göstermektedir. B ürünü eğrinin daha büyük bir bölümünde kötü performans göstermektedir dolayısıyla A ürününe göre daha az tercih edilir. Taguchi; performans hedef değerden uzaklaştıkça müşteri memnuniyetsizliğinin artacağını savunmaktadır (Terninko,1997,s.110). Bir müşterinin üründen duyduğu memnuniyetsizliği temsile etmek üzere kuadratik bir eğri önermektedir. Eğri merkezinde hedef değeri göstermektedir. Bu değer müşterinin gözünde en iyi performansı sağlar. Ancak hedef değeri belirlemek kolay değildir. Hedef ile üst ya da alt tüketici limitleri arasındaki açıklık; yani tolerans, sektörden sektöre değişiklik gösterir. Kayıp fonksiyonu; ürün toleranslar içinde de olsa hedeften sapmanın ürünün değerinden kaybettirdiğini ifade eder. "Hedef en iyi" kayıp fonksiyonu en iyi tasarımı seçmek için ortalama ve varyansı kullanır. Ortalama maliyetin biliniyor olması; bir tasarım takımına maliyet-fayda analizi yapabilme ve alternatif tasarımlar arasında karar verebilme olanağı sağlar. Yukarıdaki şekkilde de görüldüğü gibi üst tolerans limitine çıkılmış olması belli bir finansal kayba yol açmaktadır. Bu; garanti süresi içindeki bir tamirat masrafı olarak ortaya çıkabilir. Eğer iki ürün aynı varyansa fakat farklı ortalamalara sahipseler; hedefe yakın ortalamayı sağlayan ürünün daha iyi olduğu söylenebilir(Terninko,1997,s.110). Eğer iki ürün aynı ortalamaya fakat farklı varyanslara sahipseler, varyansı küçük olan ürünün daha iyi olduğu söylenebilir. Eğer ürünlerin hem varyansları hem de ortalamaları farklıysa; ortalama kaybın hesaplanması bir seçim yapmayı kolaylaştıracaktır. Bu durumda ortalama kaybı daha düşük olan ürünün daha iyi olduğu söylenebilir. Bir ürün ya da sürecin optimizasyonunda istenen değişkenliklerin azaltılmasıdır. Değişkenlikler azaltıldığında buna bağlı olarak maliyetler de azalır. Kaybı azaltmak için en iyi değerlerde çalışan ve kalite karakteristiklerinde en az değişkenliği gösteren ürünü üretmek gerekir. Bir ürünün kalite karakteristiklerini ise iki türlü faktör etkiler: Kontrol faktörleri (kontrol edilebilir faktörler veya tasarım faktörleri) ve gürültü (kontrol edilemeyen)faktörleri (Byrne,1988, s.16). Kontrol faktörleri malzeme, işlem süresi, eritme sıcaklığı gibi kolayca kontrol edilebilen faktörlerdir. Gürültü faktörleri ise; kontrol edilmesi güç, pahalı ya da olanaksız faktörlerdir. Gürültü faktörleri çoğu zaman bir ürünü hedef değerinden sapmasına neden olurlar. Bir tasarım ekibinin görevi bu sapmaya en çok yol açan faktörü belirleyip ortadan kaldırmak değil, kontrol faktörleri için gürültülere karşı en az duyarlı olacak karakteristik değerlerini belirlemektir. Bu sayede ürün gürültülere karşı sağlam (robust) hale gelmiş olmaktadır. Taguchi'nin ürün ya da süreç optimizasyonu içinde; sistem tasarımı, parametre tasarımı ve tolerans tasarımı vardır. Sistem tasarımı yenilik yapmaktır ve bilimsel bilgi ile mühendislik bilgisi gerektirir. Malzeme ve parçaların seçimi ile bazı süreç parametrelerinin geçici olarak belirlenmesini gerektirir. Geçici değerler parametre tasarımı sırasında, belirlenen dönem içinde test edilirler ve en iyi düzeyler saptanır. Böylece çevresel şartlara karşı en duyarsız ürün parametre değerleri belirlenmiş olur ve maliyette herhangi bir artış olmaksızın kalitede ilerleme sağlanır(Taguchi,1995, s.34). Tolerans tasarımı ise çıktı değişkenliği üzerinde en çok etkisi olan ürün ya da süreç parametrelerinin değişkenliklerini düşürmektir. Bu da daha iyi malzeme, bileşen ya da makina alarak sağlanabilir. Parametre tasarımının amacı; kontrol edilebilir faktörlerin gürültüye en duyarsız nominal değerlere ulaşarak ürün performansının yükseltilmesidir. Parametre tasarımı stratejisi; kontrol edilebilir faktörlerle, gürültü faktörlerini belirleyerek ayrı ayrı ele almaktır. Veri analizinde Sinyal/gürültü oranı performans ölçüsü olarak değerlendirilir(Byrne;1988, s.18). Bu oran kayıp fonksiyonuna ters orantılıdır. Bu oranı büyütmek , kaybı küçültmek yani kaliteyi ilerletmek anlamına gelir(Williams,1988, s.42; Eureka ve Moesta,1995, s.176). Kalite Fonksiyon Göçerimi ve Taguchi Metodolojisi Sağlam bir ürün ya da süreç tasarımı KFG takımını rekabette bir adım ileri götürür. Zira sağlam bir tasarım değişkenlikleri az ve maliyeti düşük bir tasarımdır (Terninko,1998, s.166). Kalite Fonksiyon Göçerimindeki teknik kıyaslamalar bölümünde rakip ürünlerin kalite karakteristikleri ile firma objektif ölçümleri kıyaslanır ve buna göre bir hedef değer belirlenmeye çalışılır. Taguchi kayıp fonksiyonu sayesinde rakip ürünlerin ölçülmüş performansları, değişkenlikleri yani varyansları ve dolayısıyla kayıp fonksiyonları bilindiğinden bir karşılaştırma yapma olanağı doğmaktadır. Bu bağlamda bir hedef değer belirlerken sadece performans ölçümlerini değil , ama kayıp fonksiyonlarını da karşılaştırarak bir karar vererek sağlam, yani kontrol edilemeyen etkilerden en az derecede etkilenen ürüne ulaşmak olasıdır. (Terninko,1998, s.113). |